تجزیه و تحلیل معادله حضور محمود احمدی‌نژاد در دانشگاه کلمبیا، در دو سطح خرد و کلان و چهار سویه مردم ایران، حکومت ایران، مردم آمریکا و حکومت آمریکا، قابل بحث و بررسی است. آن‌چه که در پی می‌آید تنها ترسیم محور هزینه- فایده دیپلماتیک حضور رییس جمهور ایران در یک مراسم رسمی در آمریکا است.

سطح خرد‌

سویه اول؛ مردم ایران

 توده‌ها همواره به دولت‌مردان خود می‌بالند. آن‌چه که در دانشگاه کلمبیا رخ داد، به زعم توده ایرانی هتک حرمت رییس جمهور کشوری است که خود را صاحب تمدنی 3500 ساله می‌داند. از این منظر توده ایرانی بر این باور است که دستگاه دیپلماسی کشور به علت ضعف در مدیریت برنامه‌های رییس جمهور و بی‌کفایتی در پیش بینی و ممانعت از وقوع چنین برنامه توهین‌آمیزی علیه منتخب یک ملت، باید مواخذه شود. در این سطح، شاهد رفتارهایی با رویکرد وطن پرستانه، اجنبی ستیزانه و ملی‌گرایانه هستیم؛ در چنین شرایط احساساتی و وطن پرستانه‌ای, تصمیم سازان دولت برای ترمیم وجهه از دست رفته دولتمردان خویش نهایت استفاده را خواهند برد. همان‌گونه که طی چند روز گذشته رسانه‌های رسمی ایران بدان عمل کردند.

سویه دوم؛ مردم امریکا

به طور عام در نظام‌های حکومتی مبتنی بر لیبرال دمکراسی، انتقاد و اعتراض صریح و بی‌پرده از حاکمان، دولتمردان و سیاستمداران و همه مسوولان امری معمول و پذیرفته شده است. برخلاف باور عموم ایرانیان، مساله دانشگاه کلمبیا برای مردم آمریکا، نه امری غیر عادی بود و نه ...( به استثنای چند مورد خاص). به چالش کشیدن رییس جمهور و مسولان حکومتی در رسانه‌ها، مراکز دانشگاهی و… درآمریکا و سایر کشورهای توسعه یافته حق مسلمی است که مردم به خوبی از آن بهره می‌جویند.اما در نظام جمهوری اسلامی درباره دولتمردان به عنوان خدمت‌گزاران نمی‌توان این‌گونه بی‌محابا سخن راند و زبان به اعتراض گشود. بنابراین در دو سویه کاملآ متضاد - اتفاق روی داده در دانشگاه کلمبیا را – باید مورد تجزیه و تحلیل قرار داد.   

سطح کلان

سویه سوم؛ حکومت ایران

سخنان نامتعارف رییس دانشگاه کلمبیا درباره رییس جمهور ایران، بدون تردید اولین رفتار صریح و بی‌پرده‌ای است که یک رییس جمهور ایرانی در خارج از کشور و در سطحی این‌چنینی با آن مواجه شده است. در ایران معمول و رسم بر این است که مهمترین مخالفین دولت به دو علتِ؛ ترس حکومتی و اخلاق ایرانی مایل نیستند رو در رو نسبت به منتخب مردم انتقاد و... کنند. و شاید مهمتر از‌ان دلایل این  باشد که همه مردم و سیاستمداران در این مساله اتفاق نظر دارند که رییس جمهور در حکومت اسلامی در مقام مقدسی است و توهین به او یعنی توهین به مقدسات.

تجربه خاص دانشگاه کلمبیا برای رییس جمهور و حکومت ایران -که حتی در داخل کشور  با آن بیگانه است- بدون تردید مهمترین فرصتی بود که چهره‌ای مظلومانه، نجیب، صبور و اهل منطق و گفت‌وگو از رییس جمهور ایران - که در رسانه‌های جهان به بد‌ترین عناوین خوانده می‌شود-  به جهانیان نشان دهد. علاوه بر این سکوت معنادار رییس جمهور ایران در برابر مواضع صریح و بی‌پرده رییس دانشگاه کلمبیا، در بازتابی غیر مستقیم نشان از رعایت نکردن آداب مهمان نوازی آمریکا‌یی‌ها از مهمان رسمی خود داشت.

در نگاهی دیگر رییس جمهور ایران فرصت یافت در برابر دیدگان بیش از 500 میلوین نفر در سراسر جهان، وارد منطقه ممنوعه‌ای شود که پیش از این هیچ یک از روسای جمهوری ایران و روسای جمهورکشور‌های عربی در آن پای نگذاشته بودند؛ پاشیدن بذر تردید درزمین هولوکاست، انتقاد از دولتمردان کاخ سفید در خاک آمریکا، محکوم کردن اقدامات آمریکا در جهان و…

سویه چهارم؛ حکومت‌آمریکا

غمناک توصیف کردن سخنرانی محمود احمدی نژاد در خاک امریکا، از سوی جان بولتون، ریشه در این واقعیات تلخ سیاسی برای واشنگتن دارد:

- چرا رییس جمهور کشورِ مخالف آمریکا اجازه یافت آزادنه در خاک این کشور همه اصول سیاسی و فکری دولتمردان سابق و حال را به زیر پرسش برده و زبان به محکومیت اعمال دولت‌های کاخ سفید در طول تاریخ بگشاید.

- ورود به منطقه ممنوعه هولوکاست و گسترش تردید در مشروعیت مهمترین هم‌پیمان آمریکا در جهان و نفی برخی از واقعیات مسلم و مورد احترام آمریکایی‌ها، از نظر آنان مساله‌‌ای نیست که بتوان از کنار آن به راحتی گذشت.            

- تاکید بر حق مسلم ایران برای داشتن فن‌آوری صلح آمیز هسته‌ای، حمله به مواضع انحصار طلبانه دولتمردان آمریکا در پرونده‌ هسته‌ای ایران، کند ذهن خواندن تلویحی قدرت‌های بزرگ برای دستیابی به بمب اتمی و… از جمله مواردی بود که از زبان کسی جاری می‌شد که آمریکایی‌ها رابطه خوبی با او و دولتش ندارند.

نویسنده:  بهنام | تاریخ ارسال: یکشنبه 8 مهر1386 | ساعت ارسال:  10

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------